İBRADI – YAHUDİLERİN TOROSLARDAKİ GİZLİ KALESİ

YAHUDİLERİN TOROSLARDAKİ GİZLİ KALESİ: İBRADI…

“İbradılıyız, çok şanslıyız

Çünkü İbrani, asıllıyız…

Bazen dindarız, İslamcıyız

Solcu sağcı ve, Ulusalcıyız

İşte İBRADI’nın sırları!

İbradı’yı ayrıcalıklı kılan gizemli yanı!

Tarih Vakfı Yurt Yayınları’ndan çıkan Alman araştırmacı Hans Peter Leguer’in “Osmanlı Mezarlıkları ve Mezar Taşları” kitabında İbradı İlçesi’ndeki mezar taşlarının Osmanlı’nın diğer yerlerindeki mezar taşlarından farklı bir yapısı olduğunu anlatır. Ünlü hikâyeci İstanbul doğumlu Ferit Edgü’yle, eski bakanlarımızdan Mustafa Tınaz Titiz’in İbradı’yla alakaları tartışılmaktadır.

“İbradı’lı aslımız, Yahudi’dir neslimiz.”!

Ünlü Aksekili Zeki Triko’nun sahibi Zeki Başeskioğlu şöyle diyor: “Aksekilidir aslımız, Firavun’dur neslimiz. Hind-ü Çin’de gezer yırtık feslimiz.” Oysa sağlam feslimizin nerede gezdiği belli değil. Bu lafın aslının söyleneli 100 sene olmuş. Aksekililerle Kayserililer rekabet halinde. Onlar eşek boyar ama biz boyamıyoruz. Bizim kendi aramızda oluşturduğumuz özel bir lisanımız da var Kayserililer ve Yahudilere karşı.”[2] İbradı’lı (İbradı/İbrani) bir dostum şöyle demişti: “O sözün aslı öyle değil.” Doğrusu; “Aksekilidir aslımız, Yahudi’dir neslimiz.”

İşte bu ilçede yetişmiş ünlülerimiz: Halit Nazmi Bey 1897 yılında İbradı’da doğdu, 1946 seçimlerinden sonra kurulan CHP kabinelerinde maliye bakanlığı yaptı. CHP eski Genel Başkan Yardımcısı Hakkı Süha Okay’ın ailesi İbradı’lıdır. İbradı’lı Mekki Keskin ve Ziya Keskin Bey’ler de Konya Milletvekilliği yaptılar. Bursa’nın en zengin işadamlarından ve aynı zamanda Bursa milletvekilliği de yapmış olan Faik Yılmaz İpek de bu küçük kasabanın yetiştirdiği isimlerden. Kandilli Rasathanesini geliştiren Prof. Osman Sipahioğlu da, bu ilçenin yetiştirdiği ender insanlardan biridir. Türegün ailesi İbradı’lıdır. Hazım Türegün 1952’de Danıştay Başkanlığına seçildi.

Orhan Pamuk’la evlendi

Torun Ayşe Türegün ise Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk’la uzun süre evli kaldı. Prof. Dr. Muammer Aksoy da İbradı doğumludur. Muammer Aksoy’un kardeşi Prof. Muzaffer Aksoy da Türk tıp tarihine geçmiş bir doktordu. CHP’li Kasım Gülek ile DSP’li Tayyibe Gülek de bu şirin kasabanın ünlülerindendir. Ünlü iktisat Prof. Korkut Boratav ve ilk doktorlarımızdan Müeyyet Boratav da İbradı İlçesi’ne kayıtlıdır. Dünyaca ünlü moda devimiz Zeki Başeskioğlu da bu ilçedendir. Kısacası bu “Taşlı ve çalılıklı” ilçe, 24 milletvekili ve 7 bakanla birlikte çok sayıda işadamı, bilim adamı ve hukukçu yetiştirdi. “Bu başarı nereden geliyor” sorusuna cevap bulmak için, sosyolog ve araştırmacıların bu kasabayı ziyaret etmesi gerekiyor.

Ali Bozer’in ailesi

Ali (Hüsrev) Bozer de, İbradı’nın yetiştirdiği önemli siyasetçilerden biridir. Prof. Bozer, Başbakan Yardımcılığı ve Devlet Bakanlığı yaptı. Kardeşi Prof. Yüksel Bozer ise uzun yıllar Hacettepe Üniversitesi’nin rektörlüğünü yaptı. Bayındırlık eski Bakanı Safa Giray da İbradı doğumludur. Diyarbakır Milletvekili Kamil Tayşi, Niğde Milletvekili Asım Eren, Bilecik Milletvekili Ahmet Esen ve Ali Esen’in yanı sıra Kayseri Milletvekilleri Reşit Turgut Yusuf Ziya Turgut da İbradı’lı milletvekillerinden.

İbradı’nın yetiştirdiği önemli şahıslar:

Hukukçu: 109, İdareci: 58, Tıp Doktoru: 55, Mimar-Mühendis: 40, Subay: 21, Maliyeci: 15. Bu mesleklerden milletvekili ve bakan olanların sayısı 24, profesör olanlar 21, Yargıtay Danıştay, Sayıştay başkanı ve üyesi olanların sayısı da 25 kişidir.[3]

Hiç böyle bir kasaba görülmemişti!

Antalya’nın önemli turizm merkezi olan ilçelerinin yanında adı sanı pek duyulmamış küçücük bir dağlık yerleşimden söz etmek istiyorum. İbradı…! Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde ‘taşlık ve çalılık olduğu için ulaşamadım’ dediği İbradı, uzun yıllar belde olarak kaldı, 1990’da ilçe yapıldı. Önce 18 köy bağlıydı ama zamanla 14 köy bu ilçeden ayrılınca şu an yalnızca 4 köyü vardı. İlçenin toplam nüfusu 13 bin kadardı. Bu küçücük ilçeden kimler kimler çıktı okuyunca donup kalacaksınız. Ama önce ismi nereden geliyor? Ona bir bakalım… İsmin İbrani’den geldiği de söyleniyor, ‘İradı’ sözcüğünün zaman içinde bozulduğu da anlatılıyor, yani tam olarak ismin çıkışı bilinmiyor. Dersim’i Tunceli yapan ünlü General Abdullah Alpdoğan’ın İbradı isminin nerden geldiğine dair bir yorumu var. ‘Buranın asıl adı Ab aradi’dir. Yani su aradı anlamında.’ Abdullah Paşa’nın yorumu biraz çocuksu ama doğrusu buranın yetiştirdiği dünya çapında isimleri görünce İbradı’yı daha iyi anlayacaksınız.

Halit Nazmi Keşmir, 1946 seçimlerinden sonra kurulan CHP kabinelerinde maliye bakanlığı yapmıştı. Halit Nazmi Bey 1897 yılında İbradı’da doğmuş, Orta öğrenimini Saint Joseph Fransız Koleji’nde tamamlamıştı. Antalya’nın dağlık bir beldesinden İstanbul’un en gözde kolejine uzanmayı nasıl başarmıştı?

BEKİR BAŞYURT

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir